Bạo lực gia đình luôn là nỗi ám ảnh với người trong cuộc lẫn người thân của họ, là nỗi nhức nhối của xã hội, bất chấp hoàn cảnh kinh tế của nhiều gia đình có khá giả hay chỉ đạt mức sống trung bình, nghèo khó.

Mỗi cá nhân hay các đoàn thể, cộng đồng xã hội không chỉ lên tiếng mạnh mẽ mà cần nhiều hơn những chế tài để hạn chế đến mức thấp nhất nỗi đau thể xác lẫn tinh thần đối với nạn nhân của bạo hành.

Câu lạc bộ “Nam giới tiên phong phòng, chống bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái” ở xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang tham gia tuyên truyền nói “không” với bạo lực.

“Ổng ưa thì ổng đánh thôi!”

Trong ngôi nhà sang trọng, con cái học giỏi, tưởng chừng như hạnh phúc ấy, chị Q.S (xin giấu tên), 45 tuổi, ở xã Hòa Châu, huyện Hòa Vang vẫn thường xuyên chịu những cú đòn “thượng cẳng chân hạ cẳng tay” vô lý từ phía người chồng.

Lúc đầu, còn yêu thương thì chị cho qua, sau này phần do quen dần và vì con cái nên chị Q.S đành cắn răng chịu đựng. Chị Q.S kể về chuyện bị chồng đánh cứ nhẹ tênh như thể đó là một câu chuyện bạo hành diễn ra trên phim:

“Ổng ưa ổng đánh thôi! Cứ đi uống vài ly vô là về nhà đánh chị bầm dập mặt mày. Ổng có tính gia trưởng, dù ăn hay không ăn ở nhà thì vợ vẫn phải nấu cơm đủ ngày 2 bữa cho ổng, tối đi nhậu về thấy không nấu cơm thì đạp chị dúi dụi. Hai đứa con trai bênh mẹ, ổng cũng đánh luôn.

Còn nếu không đi nhậu mà ngày thường đi làm về không thấy mặt vợ, chị cũng bị đánh. Ổng không cho chị đi mô hết, bắt ở miết trong nhà thôi. Ổng chỉ khoán cho mỗi buổi sáng chỉ có 1 tiếng ra ngoài đi chợ, sau 1 tiếng là phải về, chậm một chút cũng bị đánh. Nhưng tối ổng đánh gần chết thì sáng ra ổng vẫn xem như không có chuyện chi, vẫn nói chuyện “em em anh anh” ngọt xớt”.

Từ ngày lấy chồng đến nay đã hơn 20 năm thì cũng ngần ấy thời gian chị Q.S chịu “ăn” đòn. Có lần giáp Tết, chị Q.S bị đánh tơi bời mà không rõ mình bị lỗi gì. “Hôm đó, không biết nghe ai nói cái gì ở bên ngoài, chồng chị đi về đùng đùng nổi giận lao vào đánh chị một trận bầm dập mà không giải thích một lý do. Tết đó, chị phải ở nhà dưỡng thương”, chị Q.S chia sẻ.

Thời điểm đó, chồng chị Q.S làm có tiền, còn chị thất nghiệp nên phụ thuộc vào chồng. Mỗi lần chị Q.S nhắc tới ly dị thì bị chồng đánh. Cũng có vài lần chịu không nổi chị bỏ đi, nhưng chồng lại tìm kiếm, năn nỉ ngon ngọt, rồi lôi hai đứa con ra dọa buộc chị phải quay về.

Chị Q.S cho biết: “Hồi nớ, chị định chờ đến ngày hai đứa con đi du học hết thì sẽ ly dị vì không sống nổi. Nhưng giờ thì chị nghĩ khác, hồi trước ổng đánh hoài mà mình còn sống được, huống gì giờ ổng đỡ rồi. Cỡ 2 năm ni ổng chỉ chửi thôi chứ không đánh nên chị vẫn chịu được!”.

Các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố chung tay tuyên truyền phòng, chống bạo lực gia đình. Ảnh: Đ.H.L

Dù những trận đòn đã ít hơn trước nhưng chồng chị Q.S vẫn thường xuyên “quản” chặt chị. Mỗi lần đi ra khỏi nhà, chị Q.S phải xin phép, nếu chồng gọi là phải tức tưởi chạy về gấp. Đặc biệt, chồng chị thường hay làm việc ở nhà nên chị càng bị quản chặt hơn.

Chồng chị Q.S lại làm ra nhiều tiền chị càng bị phụ thuộc. Chị Q.S khoe: “Được cái, ổng làm ra tiền. Nhờ rứa mà đứa đầu được đi du học từ hồi phổ thông. Năm nay, chị tiếp tục cho đứa út đi du học Canada”.

Cũng có hoàn cảnh tương tự, chị T.H (xin giấu tên), 50 tuổi, ở phường An Hải Đông, quận Sơn Trà vẫn thường xuyên bị chồng đánh mỗi khi chồng đi công tác về. Hàng xóm thỉnh thoảng nhìn thấy cảnh chị T.H chạy ra đứng nấp đầu ngõ.

Một chị hàng xóm ở cạnh nhà cho biết: “Từ nhỏ em đã thấy cô T.H bị bạo hành rồi. Chồng làm thủy thủ. Đi tàu thì thôi chứ về đến nhà là đánh đập, chửi rủa, cô T.H phải ra đường đứng miết. Cứ nhậu say vô là quậy tanh bành.

Đồ đạc trong nhà ổng đập hết. Cô ấy chẳng bao giờ dám đi đám cưới, giỗ quảy chi của hàng xóm vì sợ ổng ghen. Ổng cứ kiếm cớ gây chuyện miết. Mấy năm gần đây ổng ít đập đồ nhưng nhậu say cũng ra đường đứng chửi tục. Cả xóm chịu không nổi”.

Tuy đã hết yêu thương chồng nhưng chị T.H không thể ly hôn. Mỗi lần nhắc tới hai chữ “ly hôn” là chồng hù dọa quậy phá, đâm chém nên cứ phải chịu đựng đến bây giờ.

Hoàn cảnh chị Lê Thiên H., 36 tuổi, ở phường Tân Chính, quận Thanh Khê có khác hơn so với chị Q.S và chị T.H. Chị H. lấy chồng sớm – lúc vừa mới 20 tuổi, nên ở TP. Hồ Chí Minh vừa học vừa chăm con vừa đi làm.

“Chồng chị lúc trước có tính gia trưởng, cứ đến bữa không có tiền cho ổng tiêu là ổng đánh, đánh ác lắm, lấy cây đập te tua. Hồi đó chị khờ, cứ nghĩ phụ nữ lấy chồng thì chuyện chồng đánh là phải chịu, không kêu ai. Một phần cũng muốn để con có cha cho đàng hoàng nên ráng nhịn.

Tiền làm ra bao nhiêu chồng lấy tiêu hết. Rồi ổng cặp bồ, lấy tiền cho bồ. Mấy năm sau chị mới ly dị được. Dù lúc đó ghét chồng lắm nhưng để có thể ly dị được cũng phải mất đến 2 năm trời, vì dù sao cắt đứt một mối nhân duyên cũng không phải cứ quay lưng là được!”, chị H. kể.

Khi còn sống với nhau, mỗi lần nộp đơn ra tòa, chồng chị H. lại nói với tòa là không muốn ly dị, còn thương vợ, nhưng xong xuôi mọi chuyện, về nhà lại giở thói vũ phu vì cái tội chị dám đâm đơn ly dị chồng.

Sau một thời gian thu thập, nộp đủ chứng cứ bị bạo hành thì tòa án mới chấp thuận cho chị ly dị. Chị H. hối hận nói: “Giờ nghĩ lại giai đoạn lúc đó mới thấy tiếc vì đã ly dị chồng quá muộn. Phụ nữ thì hãy thương lấy thân mình trước, tự chăm lo nuôi được bản thân trước đã, chứ đừng hy sinh vì những điều không đáng”.

Cần chủ động lên tiếng

Bà Trần Thị Thu Huyền, Trưởng ban Luật pháp-Chính sách, kiêm Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật và Hỗ trợ kết hôn có yếu tố nước ngoài, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) thành phố Đà Nẵng cho biết: Bạo lực gia đình xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Các nghiên cứu khác nhau tuy có đưa ra những điểm khác nhau về nguyên nhân dẫn đến bạo lực gia đình, nhưng nhìn chung các nghiên cứu này đều thống nhất bất bình đẳng giới là nguyên nhân gốc rễ gây ra bạo lực (nam/chồng đối với nữ/người vợ). Trong gia đình, người phụ nữ có vị thế và quyền lực không ngang bằng với nam giới, không có quyền tham gia vào các quyết định trong gia đình, khiến họ dễ bị bạo lực do nam giới gây ra.

Từ ngày 1-1-2016 đến nay, Trung tâm Tư vấn pháp luật và Hỗ trợ kết hôn có yếu tố nước ngoài – Hội LHPN thành phố tiếp 22 khách hàng liên quan đến bạo lực nhờ tư vấn giúp đỡ bảo vệ lợi ích hợp pháp về quyền công dân, quyền con người.

Tùy từng trường hợp cụ thể, trung tâm giúp họ tìm ra giải pháp thông qua các câu hỏi nghiệp vụ, đồng thời cung cấp thông tin để họ lựa chọn cách xử lý phù hợp.

Những vụ bạo lực thể chất thì dễ nhận thấy vì có những vết thương tích, khi đánh vợ/chồng gây ầm ĩ nên dễ can thiệp; trong khi đó, bạo lực tinh thần thường gây ra bởi “chiến tranh lạnh”, bỏ mặc, chửi bới và diễn ra âm thầm làm ảnh hưởng đến tinh thần.

Khi bạo hành, nếu thương tích dưới 11% sẽ xử lý hành chính, còn thương tích trên 11% thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trước đây, nhiều người nghĩ vợ chồng đánh nhau là chuyện gia đình nên chưa nhận diện được hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, từ khi Luật Phòng, chống bạo lực gia đình ra đời thì chính quyền, hội, đoàn thể hiểu và tham gia tích cực hơn.    

Theo bà Thanh Huyền, cách giải quyết các vụ bạo hành gia đình không có công thức chung. Ví dụ, người bị bạo hành 1 năm sẽ khác với người bị bạo hành 10 năm, bạo hành thường có chu kỳ và tăng tần xuất nặng dần theo từng năm.

Vụ việc phức tạp ở chỗ, những người gây ra bạo lực không loại trừ bất kỳ ai, kể cả người có trình độ học thức cao lẫn người có trình độ lao động phổ thông.

Hiện nay, trong 100 vụ bạo hành thì có đến 90% nạn nhân là nữ. Qua tìm hiểu, hầu hết những nạn nhân bạo lực gia đình đều không muốn chia sẻ với nhiều lý do, trong đó lý do lớn nhất vẫn là sợ bôi nhọ thanh danh gia đình, chồng con; một lý do quan trọng khác nữa là sợ chồng phát hiện sẽ bị hù dọa đánh đập, làm nguy hại đến tính mạng bản thân và người thân trong gia đình.

Do vậy, hơn ai hết, chính những người trong cuộc cần phải chủ động lên tiếng để tự cứu lấy chính mình, đồng thời ngăn chặn cái xấu lây lan trong xã hội. 

Đoàn Hạo Lương