Đinh Bộ Lĩnh - sáng gương anh hùng

Đinh Bộ Lĩnh ở Đại Hoàng

Ngày nay thuộc xã Gia Phương, Ninh Bình¹

Tuổi thơ lắm nỗi gian truân²

Phụ thân mất sớm, mẫu thân khổ nghèo

Trải bao lam lũ gieo neo

Ở nhờ nhà chú, sớm chiều chăn trâu

Bãi đồng bày trận đánh nhau³

Giao tay làm kiệu, bông lau làm cờ⁴

Nhiều diệu kế, lắm mưu cơ

Chỉ huy tập trận bao giờ cũng hơn!

Lớn lên giúp Trần Minh Công⁵

Dụng binh khôn khéo, cầm quân tài tình

Tổ chức giỏi, đánh thắng nhanh

Đánh đâu được đấy, quân dân nể vì

Trung kiên trí dũng cực kỳ

Thiên tư sáng suốt, chỉ huy kiên cường

Được tôn làm Vạn Thắng Vương

Vang danh tài trí, sáng gương anh hùng

Rồi thay thế Trần Minh Công

Xông pha đánh bắc dẹp đông vang lừng

Dưới cờ, tướng giỏi quân hùng

Dựng xây thủ phủ tại vùng Hoa Lư⁶

Tài năng tỏa sáng ngàn thu

Tấn công đã giỏi lại vừa tâm công⁷

Dẹp yên mười hai sứ quân

Trăm miền đất nước cùng chung bóng cờ

Hoàn thành thống nhất cõi bờ

Núi sông một dải, ước mơ bao đời

Chín trăm sáu tám lên ngôi⁸

Nhà nhà an lạc, nơi nơi yên bình

Một triều đại mới hiển vinh

Rạng danh niên hiệu Vua Đinh Tiên Hoàng

Dựa vào vùng núi Tràng An⁹

Dựng xây cơ nghiệp vững vàng, thịnh hưng

Chăm lo củng cố binh nhung

Bang giao hòa hiếu, triều trung vững bền

Hiên ngang Quốc hiệu mang tên

Nước ĐẠI CỒ VIỆT phồn vinh, hùng cường

Đinh Bộ Lĩnh – Vạn Thắng Vương

Muôn đời ghi dấu một chương sử vàng.

Nhà báo LÊ VĂN THƠM

*Chú thích:

1/ Đinh Bộ Lĩnh sinh vào ngày Rằm tháng Hai năm Giáp Thân (tức 22/3/924) ở thôn Kim Lư, làng Đại Hữu, châu Đại Hoàng (nay thuộc xã Gia Phương, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình).

2/ Cha của Đinh Bộ Lĩnh là Đinh Công Trứ (nha tướng của Dương Đình Nghệ). Cha mất sớm, nhà nghèo, Đinh Bộ Lĩnh nương nhờ gia đình người chú ruột là Đinh Thúc Dự (cũng ở châu Đại Hoàng), hằng ngày đi chăn trâu cho chú.

3/ Từ bé, Đinh Bộ Lĩnh đã tỏ ra là người có khả năng chỉ huy. Ông cùng các bạn chăn trâu thường bày trận đánh nhau và trận nào phe Đinh Bộ Lĩnh cũng thắng. Trong đám bạn đó có Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Lưu Cơ và Trịnh Tú – những người sau này cùng Đinh Bộ Lĩnh làm nên sự nghiệp.

4/ Mỗi khi chơi đùa, bạn chăn trâu giao tay nhau làm kiệu khiêng, Đinh Bộ Lĩnh làm vua ngồi trên kiệu, lấy bông lau làm cờ, chỉ huy đánh trận giả.

5/ Lớn lên, Đinh Bộ Lĩnh theo phò giúp sứ quân Trần Minh Công, đánh đâu thắng đấy, được quân sĩ suy tôn là Vạn Thắng Vương và được Trần Minh Công hết sức tin tưởng. Trước khi mất (967), Trần Minh Công đã giao lại binh quyền cho Đinh Bộ Lĩnh. (Sách Đại Việt sử ký toàn thư ghi: Đinh Bộ Lĩnh nghe tiếng Trần Minh Công là người có đức mà không có con nối nghiệp, bèn cùng với con trai là Đinh Liễn đến nương tựa. Trần Minh Công thấy Đinh Bộ Lĩnh dáng mạo khôi ngô khác thường và có chí khí mới nuôi làm con, đối đãi trọng hậu, giao cho việc quân, sai đi đánh các hùng trưởng khác và đều đánh thắng).

6/ Đinh Bộ Lĩnh xây dựng căn cứ tại Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình) và đến khi lên ngôi vua cũng định đô tại Hoa Lư.

7/ Trong quá trình dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh khôn khéo vận dụng nhiều giải pháp thích hợp và đạt kết quả tốt. Có trường hợp ông tấn công bằng quân sự; có trường hợp ông liên kết, thu phục; có trường hợp ông dùng mưu dụ hàng… Chỉ trong một thời gian ngắn (965-968), ông đã quy phục, dẹp yên hết 12 sứ quân, chấm dứt nạn cát sự, thống nhất được cả đất nước.

8/ Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Vua năm 968, lập ra triều đại Nhà Đinh, lấy hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đặt Quốc hiệu là ĐẠI CỒ VIỆT.

9/ Vua Đinh Tiên Hoàng xây dựng kinh đô tại Hoa Lư, thuộc vùng núi Tràng An (tỉnh Ninh Bình) với địa thế hiểm yếu, thuận lợi cho việc phòng thủ khi xảy ra chiến tranh. Ngày nay, Khu di tích cố đô Hoa Lư nằm trong Quần thể Di sản thế giới Tràng An.